Giác Lâm, ngôi chùa cổ 260 tuổi

Là cư dân Sài Gòn từ nhiều năm, chúng tôi biết Sài Gòn có Lăng Ông (Tả Quân Lê Văn Duyệt) ở Bà Chiểu – Gia Ðịnh; có đền thờ Hưng Ðạo Vương (Trần Hưng Ðạo) ở đường Hiền Vương (nay là đường Võ Thị Sáu); có nhiều ngôi chùa cổ, như chùa Giác Viên, chùa Giác Lâm… Nhưng chỉ biết như vậy mà thôi, dù thuở nhỏ chúng tôi thường được người lớn dẫn vào chơi, ngắm cảnh vườn cây ở Lăng Ông, hay vào học bài ở nơi tĩnh mịch như chùa Giác Viên (vùng Bình Thới, giáp ranh khuôn viên Ðầm Sen bây giờ), và chùa Giác Lâm (vùng Phú Thọ Hòa cũ, nay là con đường Lạc Long Quân, thuộc quận Tân Bình). Mới đây, tới chùa Pháp Vân (quận Tân Phú – Tân Bình cũ) để gặp gỡ phái đoàn tăng thân Làng Mai cùng Thiền Sư Nhất Hạnh tới Việt Nam, chúng tôi gặp một cư sĩ người Pháp, thuộc Ðạo Tràng Mai Thôn của Thiền Sư Nhất Hạnh, ông Maurice Guérin. Ông Guérin đã cho chúng tôi biết, tại Sài Gòn có ngôi chùa rất cổ, xây dựng từ thời gian giữa thế kỷ 18, thời Trịnh Nguyễn phân tranh. Ðó chính là chùa Giác Lâm mà chúng tôi không chú ý, hiểu biết bằng một người nước ngoài, ông Maurice Guérin, am hiểu lịch sử, văn hóa và Phật Giáo Việt Nam. Ngôi chùa cổ nhất tại Sài Gòn Thuở nhỏ, tôi thường đi xe đạp, từ nhà ở đường Bình Thới, gần chùa Giác Viên, tới vùng lân cận là Phú Thọ Hòa, nơi tọa lạc ngôi chùa cổ, để học bài. Lúc ấy, bao quanh vùng Phú Thọ Hòa là những ao đầm, bụi hoang cỏ dại. Con phố có nhiều nhà cửa cư dân, đường Âu Cơ hiện nay, với các hộ gia đình người Hoa, phần lớn sinh sống bằng nghề thuộc da, nên vùng này còn gọi là Phú Thọ Lò Da. Khuôn viên chùa Giác Lâm rộng lớn, gấp nhiều lần khuôn viên chùa Giác Viên, nhiều cây lớn, cổ thụ, đặc biệt phía trước ngôi chùa, giữa khoảng vườn nhiều cây, là cội bồ đề Tích Lan, có bia ghi tên vị tu sĩ Tích Lan, Ðại đức Narada, trồng ngày 24 Tháng Sáu năm 1953.
Chùa Giác Lâm. Ảnh: internet
Ðến chùa Giác Lâm lần này, tôi phải tìm lại ngôi chùa, vì khung cảnh chung quanh đã hoàn toàn thay hình đổi dạng. Con phố chạy ngang trước cổng chùa Giác Lâm là đường Lạc Long Quân, một con phố dài dặc, dài tới 7-8 cây số, chạy qua 2 quận: Quận Tân Bình và quận 11. Chung quanh khuôn viên chùa Giác Lâm, nhà phố san sát, không thể hình dung những ao đầm, bụi hoang cỏ dại ngày trước. Qua ông Maurice Guérin, chúng tôi biết chùa Giác Lâm được hình thành vào năm 1744, do một người Minh Hương tên là Lý Thụy Long vận động quyên góp tiền bạc để xây dựng ngôi chùa. Lúc ấy, ngôi chùa mang tên là chùa Sơn Can, sau đó đổi tên là chùa Cẩm Ðệm. Lý Thụy Long giao ngôi chùa cho Thiền Sư Phật Ý, và vị sư trụ trì đầu tiên của chùa Giác Lâm là Thiền Sư Viên Quang, đệ tử của Thiền Sư Phật Ý. Tìm hiểu thêm, qua vị tăng ở chùa Giác Lâm, chùa đã trải qua 9 đời trụ trì, mà Tổ Sư Tổ Tông Viên Quang là đời thứ 36 của phái Lâm Tế. Như một điều bí ẩn Chùa Giác Lâm, ngoài những lần sửa chữa nhỏ, đã có 2 lần trùng tu lớn, lần thứ nhất, trùng tu trong 5 năm, từ năm 1799 đến năm 1804; lần thứ hai, trùng tu trong 3 năm, từ năm 1906 đến năm 1909. Kiến trúc ngôi chùa theo hình chữ Tam, với 98 cột chống đỡ. Trong chánh điện thờ Ðức Thích Ca, xếp dài trên bệ gỗ đặt hai bên tường ngôi chùa là 113 pho tượng Phật. Có 7 tượng Phật bằng đồng, còn lại là những tượng Phật bằng gỗ, do các nghệ nhân điêu khắc từ thời xưa, trên các loại danh mộc hiếm quý, tới nay càng lên nước bóng ngời. Cũng trong chánh điện, chúng tôi đếm được 86 câu đối, 19 bức hoành phi, bàn thờ, đồ thờ đều là cổ vật, đặc biệt, một giá đèn gỗ hình tháp cao trên 2 mét, những chiếc đèn dầu nhỏ (đèn hột vịt) đặt trên các tầng hình tháp ấy, ngọn lửa như được nuôi giữ hàng trăm năm. Người bạn và tôi vào trong chánh điện, nhìn những pho tượng cổ, cái giá đèn… mê mải, quên thắp nhang lễ Phật. Rồi mỗi người một máy chụp hình, cùng bấm máy, ghi hình các cổ vật ấy. Lúc rửa hình, tất cả những gì chúng tôi chụp phía ngoài chùa đều sáng rõ, và những gì chụp trong chánh điện đều trắng xóa, không có hình ảnh gì. Cả hai máy ghi hình đều như vậy. Có bạn nghe chuyện, cho rằng hình không ghi được, vì chúng tôi không thắp nhang lễ Phật. Chúng tôi không hiểu tại sao không ghi được hình ảnh nào trong chánh điện, dù máy chụp ảnh không có vấn đề gì, đặc biệt máy chụp ảnh của bạn tôi thuộc loại máy nhà nghề, và bạn tôi đã để ánh sáng đầy đủ rồi mới chụp. Ở những bậc tam cấp, những bức tường bao quanh sân lát gạch Tàu, phải ngạc nhiên, qua hàng trăm năm, những chỗ bị bể lở chỉ như bị nắng gió thời gian gặm nhấm đùa vui mà thôi. Chùa Giác Lâm, ngôi chùa 260 tuổi, sinh ra và lớn lên tại Sài Gòn, sẽ kể lại câu chuyện của thời gian, nếu chúng ta biết lắng nghe, biết trân trọng lịch sử, văn hóa của dân tộc.

NGUYỄN ÐẠT (Sưu tầm)

Có thể bạn thích:

Thảo luận của bạn đọc

Trả lời

Thư điện tử của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *